母亲诗歌.doc

10. انا تۋرالى جىر

قۇماربەك ساقارين
(2 – ساعاتى)

ءبىلىم ءتۇيىنى: بۇل قانداي ولەڭ ەكەنىن وندا نە تۋرالى وي قورتىلعانىن تۇسىنە ءبىلۋ.
قابىلەت ءتۇيىنى: ولەڭنىڭ مازمۇنىن تولىق ءتۇسىنىپ تالداۋ جاساي الۋ.
يدەيالىق تاربيە: انانى قادىرلەۋ، انا ەڭبەگىن جەتە ءتۇسىنىپ اناعا سي قۇرمەت ءبىلدىرۋ.
وقىتۋ ءادىسى:
ولەڭدى جيناقتاپ نە تۋرالى ايتىلعانىن تالداي الۋ. ولەڭ تىلىندەگى كوركەمدىك ەرەكشەلىكتى تالداپ تۇسىنە الاتىن بولۋ.
وقىتۋ بارسى:
(1) ولەڭ شۋماقتار بويىنشا تالداۋ جاسالدى.
1- شۋماق اسا ءبىر سەزىمدى تولعانىسپەن وقىلادى. (وقۋشىلار ولەڭ تارماقتارىنا تالداۋ جاسايدى)
قورتىندى: بالانىڭ انا الدىنداعى بورشىن ءسوز ەتەدى. «انا جاناشىر جاقىنىڭ، انانى ايالاۋ سەنىڭ قاقىڭ» دەگەندەي انانىڭ اق ءسۇتىن اقتاپ، انا قارىزىنان قۇتىلۋ، بالا ءۇشىن وڭاي وسپاق ءىس ەمەس دەگەندى ۇعىندىرادى.
وقىتۋشى: وسى شۋماقتا قانداي كوركەمدەۋ امالى بار؟
«تەمىر كەبىس تەڭگەدەي بوپ توزعانشا» انانىڭ اق ءسۇتىن اقتاۋ جٶلىنداعى بالا قارىزىنىڭ ماڭگىلىك ەكەنىن ءبىلدىرىپ اسەرلەۋ مەن تەڭەۋدى ۇتىمدى پايدالانعان.
(2) ودان كەيىنگى (2-3-4) شۋماقتارىنا:(وقۋشىلار تالداۋ جاساپ ءوز كوزقاراستارىن ورتاعا قويادى)
قورتىندى: سۇيىسپەنشىلىكپەن ماحاببات، نازىكتىكپەن سۇلۋلىق، ادالدىقپەن كورەگەندىك مۇنىڭ ءبارى – ءبارى دە انانىڭ اق ءسۇتى ارقىلى بالا بويىنا داريدى.
وقىتۋشى: وسى شۋماقتاردا«ول سەنى العاش اكەڭنەن دە جاسىرعان» دەيدى.
بۇل بالانىڭ العاش انا قۇرساعىنداعى مەزگىلىن ايتىپ وتىر.
(3) 5 – شۋماق وقىلادى.
(وقۋشىلار گرۋپپا بويىنشا تالقى جاساپ ءوز كوزقاراستارىن ورتاعا قويادى)
قورتىندى: انانىڭ بويىنان قۋات، ويىنان ءنار الىپ، جارىق دۇنيە ەسىگىن اشىپ، ادام بولۋ جٶلىنىڭ ءساتتى قادامىن باسقانى تىرشىلىك بەتالىسى يشارالانادى.
(4) 6 – شۋماق سەزىممەن وقىلادى. (گرۋپپا بويىنشا تالقى اپارىلادى)
قورتىندى: انا كورەگەندىگىنىڭ تەڭدەسى جٶق ەكەنىن انا مەن بالانىڭ ءتىلىسىم سىرلى سۇيىسپەنشىلىگىن جالعاستىرىپ تۇراتىندىعى مەڭزەلىپ، سول ارقىلى بالا كوڭىلىندەگى قىلاۋداي مۇڭنىڭ دا انا جۇرەگىنە جەتەتىندىگى، انانىڭ بالانىڭ قۋانىشى مەن جۇبانىشىن ءداپ باسىپ سەزە الاتىنى تٷجىرىمدالادى.
(5) ودان كەيىنگى شۋماقتارى سوڭىنا دەيىن. (وقۋشىلار ءوز كوزقاراستارىن ورتاعا سالادى)
قورتىندى: انا ۇلىلىعىنىڭ تەڭدەسى جٶق.«انانىڭ ءبىر قولى بەسىكتى> ءبىر قولى دۇنيەنى تەربەتەدى» دەگەندەي انا ۇرپاعى ءۇشىن ءومىر ءسۇرىپ، ءوزىنىڭ ومىرىندەگى بويىنا جيعان بار اسىلىن ۇرپاعىنا ارناپ، ۇرپاعىنىڭ قايعىسىنا بىرگە قايعىرىپ، قۋانىشىنا بىرگە قۋانادى. سول ءۇشىن دە ۇرپاق قىزىعىن، جەڭىسىن كورگەندە ءوزىنىڭ بار ازابىن ۇمىتادى. ءتىپتى ۇرپاق الدىندا كوز جۇمىپ، مىنا جارىق دۇنيەمەن قوشتاسسادا سونى تەڭدەسىسىز قۋانىش سانايدى. مىنە بۇل انانىڭ ەڭ ۇلكەن ارمان – تىلەگى بولماق دەيتىن وي تۇيىندەلەدى.
(6) تومەندەگى ماقالداردىڭ ماعىناسىن تۇسىندىرىڭدەر.
«انا مەيىرىمى ءىشىڭدى جىلتادى، كۇن مەيىرىمى سىرتىڭدى جىلتادى»، «انانىڭ كوڭىلى بالادا، بالانىڭ كوڭىلى دالادا»،«انا ءسۇتىن اناڭدى مەكەگە ءۇش رەت ارقالاپ اپارىپ كەلسەڭدە وتەي المايسىڭ»،«بالامنىڭ تابانىنا كىرگەن شوگىر مەنىڭ ماڭدايىما كىرسىن»....
(ەكراندا كورسەتىلىپ، ءوز ويلارىن ورتاعا قويادى)
(7) ولەڭنىڭ قۇرىلىسى
ولەڭ كوڭىل – كۇي ليريكاسى. ءار تارماعى 11-12 بۋىن، ءۇش بۋناقتى، ءۇش ىرعاقتى قارا ولەڭ ۇيقاسى.
شاعىن قورتىندى:
انا بالانى قۇرساقتا جان بىتە باستاعاننان تارتىپ جۇرەك لۇپىلىمەن تەربەتىپ، العاشقى تىرشىلىك تەبىنىن ۇيرەتە باستايدى. دەمەك انا بالاعا جاراتۋشىدان كەيىنگى جان باعىشتاۋشى . ول ۇرپاق ءۇشىن بارىن سالىپ كۇيىنە باستايدى. ۇرپاعىنا الەمدەگى ەڭ زور باقىت بايلىق باعىشتاۋشى. بالانىڭ ەڭ وزىق ۇستازى. بالانىڭ كوزىندەگى بولماشى عانا قۋانىشتان انا زور مەدەۋ تابادى. بولماشى عانا كىربەڭدىكتەن انا جانى وتقا تۇسەدى. ءارى ونى جاقسى كۇنگە، ۇمىتكە اينالدىرۋعا بالانىڭ بار باقىتىن جاراتۋعا دىلىمەن كىرسەدى.

تاپسىرما:
«اناعا ارناۋ» دەگەن تاقىرىپتا شاعىن ولەڭ جازىڭدار.

گۇلزيا قۋات قىزى

2016.12.5