资源描述
Home
§ Canon TextsBrowse by Category
§ Romanized Titles
§ देवनागरी Titles
§ Bibliography
§ ResourcesNews
§ Catalog
§ Download Font
§ Our MissionDonations
§ PeopleContact Us
Usage Policy
FaceBook
窗体顶端
Search this site:
窗体底端
Home› Āryavimalakīrtinirdeśo nāma mahāyānasūtram › 3 śrāvakabodhisattvapreṣaṇoktam
3 śrāvakabodhisattvapreṣaṇoktam
Parallel Devanagari Version:
३ श्रावकबोधिसत्त्वप्रेषणोक्तम्
3 śrāvakabodhisattvapreṣaṇoktam
tato licchavervimalakīrteretadabhūt-"mayi glāne duaḥkhite ca mañcasyopari sanne, tathāgatenārhatā samyaksambuddhena, mānna samanvāhṛtyānukampānnopādāya, rogapṛcchananna kiñcidapyutsṛṣṭam" iti |
atha bhagavāṁl-licchavervimalakīrterīdṛśaṁ cittasaṅkalpaṁ buddhvā, āyuṣmantaṁ śāriputramāmantrayate sma-"śāriputra, licchavervimalakīrte rogapṛcchanāya gaccha" ||
evamukte, bhagavantamāyuṣmāṁśāriputra etadavocat -"bhagavan, licchavervimalakīrte rogapṛcchanagamanannotsahe| tat kasya hetoḥ ? bhagavan, abhijānāmi-
"ekasmin samaya ekasmin vṛkṣa mūle mām pratisaṁlīnaṁ licchavirvimalakīrtirapi, yena tasya vṛkṣasya mūlaṁ tenopasaṁkramyaitadvadati sma-'bhadanta śāriputra, yathā tvaṁ pratisaṁlīnastādṛśe pratisaṁlayane na pratisaṁlayitavyam' |
" 'yathā traidhātukakāyaśca cittaṁca na prajñāyete, tathā hi pratisaṁlaya| yathā nirodhānnottiṣṭhati sarvatrāpīryāpathamāvirbhavati, tathā hi pratisaṁlaya| yathā prāptilakṣaṇānutsṛjanātāyām pṛthagjanalakṣaṇamevāpi dṛśyate, tathā hi pratisaṁlaya| yathā punastava cittamadhyātmamanavasthitam, bāhyarūpe'pi nānuvicarati, tathā pratisaṁlaya| yathā sarvadṛṣṭigateṣvacalo'pi ca saptatriṁśadbodhipākṣikadharmābhāsaṁ gacchati, tathā hi pratisaṁlaya| yathā saṁsārāvacarakleśāprahāṇe nirvāṇasamavasaraṇamapi gacchati, tathā hi pratisaṁlaya| bhadanta śāriputra, ya evam pratisaṁlayane pratisaṁlīnāḥ, tān bhagavān pratisaṁlayana āmantrayate sma' |
"ityukte, bhagavan , taṁ dharmameva śrutvā, tasmai prativādavisarjanasyāsamarthastūṣṇībhūto'bhūvam| etasmāt kāraṇāt tasya satpuruṣasya rogapṛcchanagamanannotsahe" |
atha bhagavānāyuṣmantam mahāmaudgalyāyanam āmantrayate sma-"maudgalyāyana, licchavervimalakīrte rogapṛcchanāya gaccha"| maudgalyāyano'pi tvavocat-"bhagavan , tasya satpuruṣasya rogapṛcchanagamanannotsahe |tat kasya hetoaḥ ? bhagavan , abhijānāmi-
"ekasmin samaye vaiśālyā mahānagaryā ekasmin vīthīdvāre gṛhapatibhyo dharmamadeśayam| tasmin samipe licchavirvimalakīrtirupasaṁkramya, māmetadvadati sma-'bhadanta maudgalyāyana, yathā'vadātavastrebhyo gṛhibhyo deśayasi, tathā hi dharmo'vyapadeśyaḥ| bhadanta maudgalyāyana, sa dharmo yathādharma darśayitavyaḥ |
" 'dharmo hi, bhadanta maudgalyāyana, niḥsattvaḥ sattvarajo'pagataḥ| nirātmakaḥ (sa) rāgarajo'pagato nirjīva upapatticyutyapagataḥ yo'nāśravaḥ, pūrvāntāparāntaparicchinnaḥ (saḥ)| śāntopaśamalakṣaṇas(sa)rāgarahitaḥ 'nālambanagāmī(so)'nakṣarassarvavācchinno'nabhilāpyassarvataraṁgarahitaḥ| sarvānugata ākāśasamo varṇaliṅgākāravigataḥ sarvacaraṇāpagato mamābhāvo mamakārāpagatas ( saḥ ) |( so )'vijñaptikaścittamanovijñānavigataḥ, pratipakṣābhāvakāraṇādatulyaḥ| hetupratikūlaḥ ( sa ) pratyayāvyavasthitaḥ |
" 'dharmadhātusamavasaraṇāt-(sa) sarvadharmān hi samādadhātyananugamananayena tathatā'nugataḥ| ( so ) 'tyantākampyaḥ ; ataḥ sthito bhūtakoṭyāṁ ṣaḍviṣayeṣvāśrayarahitatvenākampyaḥ, apratiṣṭhitena yatra yatra gamanāgamanavyapagataḥ, śūnyatāsamavasaraṇaḥ| animittena susphuṭitaḥ (so)| apraṇihitalakṣaṇa eva, kalpanā apanayāpagataḥ | apakārarahitaḥ (so)'prakṣepa utpādavyayāpagato'nālayaścakṣuḥ-śrotraghrāṇajihvā-kāyamanaḥ paddhatisamatikrānto'nunnato'navanato'vasthito'calabhūtaḥ |
" 'sarvacaryāvigate, bhadanta mahāmaudgalyāyana, evaṁ dharme deśanā katham bhavati ? bhadanta mahāmaudgalyāyana, sāpi dharmadeśanā nāmāropitavacanam| yacchravaṇam, tadapyāropitaśravaṇam| bhadanta maudgalyāyana, yatrāropitavacanannāsti, nāsti tatra dharmadeśanā, śravaṇaṁ ca jñānaṁ ca na staḥ| tadyathāpi nāma māyāpuruṣeṇa māyāpuruṣebhyo dharmo deśyeta |
" 'anena cittasthānena dharmo darśayitavyaḥ-tvayā sattvendriyakauśalyam karaṇīyam| prajñācakṣuṣā sudarśinā ca mahākaruṇā'bhimukhībhūtena ca mahāyānavarṇavādinā ca buddhakṛtajñena ca pariśuddhāśayena ca dharmaniruktivijñānena triratnagotrācchinnakaraṇārthāya tvayā dharmo darśayitavyaḥ' |
"ityukte, bhagavan, tathaivam taddharmopadeśena tasyā gṛhapatipariṣado'ṣṭābhirgṛhapati śatairanuttarasamyaksaṁbodhicittamutpāditam| ahaṁ tu, bhagavan, pratibhānāpagato'bhūvam| etasmātkāraṇāttasya satpuruṣasya rogapṛcchanagamanannotsahe" |
tato bhagavānāyuṣmantaṁ mahākāśyapamāmantrayate sma-"kāśyapa, licchavevimalakīrte rogapṛcchanāya gaccha"| mahākāśyapo'pi tvavocat "bhagavan, tasya satpuruṣasya rogapṛcchanagamanannotsahe| tat kasya hetoḥ? abhijānāmi-
"ekasmin samaye mama daridravīthyāṁ piṇḍapātāya sthitaṁ licchavirvimalakirtiḥ, tenopasaṁkramya, etadvadati sma-'tathā hi mahāsattvagṛhā (ṇi) hitvā, daridragṛhāṇi gacchato bhadantasya mahākāśyapasya bhavantyekadeśamaitrī|
" 'tasmāt, mahākāśyapa, dharmasamatāyāṁ sthātavyam| sarvakāle sarvasattvāntsamanvāhṛtya, piṇḍapātaḥ paryeṣṭitavyaḥ| nirāhārāhāraḥ paryeṣṭitavyaḥ| paripiṇḍagrāhavinodanārthāya piṇḍapātāya caritavyam| śūnyagrāmādhiṣṭhitena tvayā grāmaṁ praveṣṭavyam| puṁstrīparipācanārthāya grāmaṁ praveṣṭavyam| buddhavidyayā tvayāntargṛhe gantavyam|
" 'anādānena piṇḍapāta upādeyaḥ, jātyandhopamena rūpāṇi draṣṭavyāni, pratiśrutkānibhāḥ śabdāḥ śrotavyāḥ, vāyutulyā gandha ghrātavyāḥ, avijñaptikena rasā anubhavitavyāḥ, jñānasparśābhāvena spraṣṭavyāni sparṣṭavyāni, māyāpuruṣasya vijñānena dharmā veditavyāḥ| yau na ca svabhāvo na ca parabhāvastau nojjvalau| yadajvalanam, tanna śāmyati|
" 'yadi, sthavira mahākāśyapa, aṣṭamithyātvāvyatikramaṇe cāṣṭavimokṣasamāpattyāṁca mithyātvasamatayā samyaktva-samatām praviśase, ekapiṇḍapātamapi sarvasattvebhyo dadat, sarvabuddhebhyaśca sarvāryebhyo'pyanuprayacchasi copanābhya, purata ātmanā bhojanaṁ dṛṣṭaṁ syāt, yathā na ca kleśasaṁprayukto na ca kleśavipramuktastathā hi paribhokṣyasi; na samāhito vā (samādhi-) samutthito va paribhokṣyasi saṁsāranirvāṇāpratiṣṭhitaḥ|
" 'bhadanta, ye kecana tubhyaṁ piṇḍapātaṁ dadati , tebhyo mahāphalaṁ vālpaphalaṁ vā na bhavataḥ, na ca madhya (-phalaṁ) viśeṣa (-phalaṁ) vā| (te) buddhapravṛttiṁ samavasaranti, na tu śrāvakagatiṁ| sthavira mahākāśyapa, tathā hyamogharāṣṭrapiṇḍam paribhokṣyasi'|
"ityukte, bhagavan, ahamimaṁ dharmopadeśaṁ śrutvā, āścaryādbhutaprāptaḥ sarvabodhisattvebhyaḥ praṇāmamakārṣam| 'yadi gṛhastho'pyevaṁpratibhānasaṁpannaḥ ko'nuttarasamyaksaṁbodhicittannotpādayed' [iti]cintayitvā, pūrvam mahāyāne'prāpte, tadarvāṁmayā na kaścitsattvaḥ śrāvakapratyekabuddhayānayorviveśitaḥ| bhagavan, etasmātkāraṇāttasya satyuruṣasya rogapṛcchanagamanannotsahe"|
atha bhagavānāyuṣmantaṁ subhūtimāmantrayate sma-"subhūte .......gaccha"| subhūtirapi tvavocat- "bhagavan, .........notsahe|
"ekasmin samaye vaiśālyāmmahānagaryāṁ licchavervimalakīrtergehaṁ piṇḍapātāyāgatasya licchavirvimalakirtirme pātramiṣṭvā, (tat) praṇītāhāreṇa pūrayitvā, etadvadati sma-
" 'bhadanta subhute, tvaṁcedāmiṣasamatayā sarvadharmasamatānvayaśca sarvadharmasamatayā buddhadharmasamatānvayaḥ, sāmpratamimaṁ piṇḍapātaṁ bhuṁdhi| (bhuṁdhi,) bhadanta subhūte, yadi tvaṁ lobhadveṣamohānna pratinisṛjya taissārthaṁ tvapratiṣṭhitaḥ; satkāyadṛṣtyanuccālya, ekāyanamārgaṁ gataḥ; tvayāpi tvavidyābhava tṛṣṇayorahatayorvidyāvimuktī punaranavaropite (yadi), paṁcānantariyāṇi ca tava vimuktiśca samāni, tvanna ca vimukto na cāpi baddhaḥ, tvayā catvāryāryasatyāni na ca dṛṣṭāni satyaṁca nādṛṣṭam, phale tvaprāpte pṛthagjano'pi nāsi, pṛthagjanadharmāt punaranivṛttastvanna cāryo na cānāryaḥ, bhūyo'pi sarvadharmapratisaṁyuktastu sarvadharmasaṁjñāvipramuktaḥ, (imaṁ piṇḍapātaṁ bhuṁdhi)|
" '(bhuṁdhi, yadi) tvayā śāstā cādṛṣṭo'śrutaśca dharmārdhaśca saṁgho'paryupāsitaḥ| ye te ṣaṭ śāstāraḥ yadidam-pūraṇaḥ kāśyapaḥ, maskarī gośālīputraḥ, saṁjayī vairāḍīputraḥ kakudaḥ kātyāyanaḥ, ajitaḥ keśakambalaśca nirgrantho jñātiputras-tān bhadantasya śāstṝnniśrāya, tvam pravrajita (ścedbhuṁdhi)|
" 'yena te ṣaṭ śāstāro gacchanti ten āryaḥ subhūtirapi gāmi (cet); sarvadṛṣṭigateṣu praviśan, tvamapi tvantamadhyāpratilabdhaḥ; tvaṁ (cet) punaraṣṭākṣaṇapratipannaḥ kṣaṇāprāptaḥ, saṁkleśasambhūtastvaṁ vyavadānānupagataḥ; yatsarvasattvānāmaraṇaṁ, tadbhadantasyāraṇaṁ (cet);tvaddāne'viśodhite, bhadanta, ye kecittubhyaṁ piṇḍapātaṁ dadati, te paraṁ tu (cetsva-) vinipātakarāḥ; (yadi) tvaṁ sarvamārasahagataśca sarvakleśāstvatsahāyībhavaṁ gatāḥ; yaḥ kleśasvabhāvaḥ so'pi (ced-) bhadantasya svabhāvo bhavati, tvayā sarvasattva-ghātakacittam upasthāpitam, tvayā sarvabuddhānudhvaṁsanam (kṛtaṁ syāt), sarvabuddhadharmākīrti kṛtvā , saṁghe cāpratisaraṇastvañcenna kadāci parinirvāsi, tata imaṁ piṇḍapātaṁ bhuṁdhi|
"ityukte, imaṁ tannirdeśaṁ śrutvā, bhagavan, mām 'taṁ kim bhāsiṣye'haṁ, kiṁ vakṣyāmi, kiṁ karaṇīyam ?' (iti) cintayamānaṁ, daśadikṣu tamobhūtāsu, tat pātramutsṛjya, gehāt pratiniḥsarantaṁ licchavirvimalakīrtiretadvadati sma-
" 'bhadanta subhute, akṣarebhyo'bhayenedaṁ pātraṁ pratīccha| bhadanta subhūte tat kiṁ manyase tathāgatasya nirmāṇe taduktaṁ syāt, tasmāt kiṁ bhaverbhītaḥ ?'-taṁ- 'no hīdaṁ kulaputra' ityavacam| sa māmabravīt-'bhadanta subhūte, māyānirmāṇasvabhāvebhyaḥ sarvadharmebhyo mā bhaiṣiḥ| tat kasya hetoḥ ? teṣu sarveṣvapi vacaneṣu tatsvabhāveṣu tasmāhu nāma paṇḍitā akṣareṣvasaṅgāstebhyo'trastāḥ tat kasya hetoḥ ? teṣu sarveṣvakṣareṣu hyanakṣareṣu, (sarvaṁ)sthāpayitvā, vimokṣaḥ sarvadharmā hi vimokṣalakṣaṇāḥ|'
"asminnirdeśe deśite, devaputrāṇāṁ dviśataṁ dharmeṣu virajaṁ vītamalaṁ viśuddhaṁ dharmacakṣuśca devaputrāṇāṁ pañcaśatamanulomikīm kṣānti prāpnuvanti sma| ahaṁ tu pratibhānāpagatastasmai punarvisarjanasyāsamartho ( 'bhūvam )| etasmāt kāraṇāt , bhagavan tasya satpuruṣasya rogapṛcchanagamanannotsahe |"
tato bhagavānāyuṣmantaṁ pūrṇamaitrāyaṇīputramāmantrayate sma-"pūrṇa,..... gaccha" |-pūrṇo'pi tvavocat-"bhagavan..... notsahe..... |
"ekasmin samaye mām mahāvanasyaikasmin pṛthivīpradeśe sthitamādikarmikebhyo bhikṣubhyo dharma deśayantaṁ licchavirvimalakīrtistenāgata edad vadati sma-
" 'bhadanta pūrṇa, samāpattimanuprāpyaiṣāṁ bhikṣūṇāñcittam paśya, ( dṛṣṭvā ) ca dharma prativedasyasva| mahāratnabhājanaṁ pūtikenaudanena mā pīparaḥ| eṣāṁ bhikṣūṇām, jānīhi, adhyāśayaḥ kīdṛśaḥ| vaiḍūryamaṇiratnaṁ kācakamaṇinā mopamāhi|
" 'bhadanta pūrṇa, sattvendriyeṣvaniściteṣu, prādeśikendriyam mopasaṁhara| avraṇasya vraṇam mā prasūṣva| mahāmārgāvatārārthik ( -ebhyo ) vīrthīmañjarīm mā parigrahīaḥ| mahāsamudreṇa gokhurapadaṁ mā pīparaḥ| sumeru sarṣapaphale mā nikṣipa| dinakarasya prabhāṁ khadyotakena mā nirākuru| samyaksiṁhanādārthika ( -ebhya ) śṛgālarutam mā parigrahīḥ |
" 'bhadanta pūrṇa, eṣāṁ sarvabhikṣūṇāṁ hi mahāyānasampratipannanāṁ bodhicittaṁ bhrāntaṁ kevalam ; bhadanta pūrṇa, ebhyaḥ śrāvakayānam mā prakāśaya| śrāvakayānaṁ hyabhūtam; sattvendriyakramajñāna ime śrāvakā mayā jātyandhasadṛśā matāḥ' |
"atha licchavau bimalakīrtau tena kālena tādṛśaṁ samādhi samāpanne, yathā tebhyo bhikṣubhyo vividhapūrvanivāsānusmṛtirbhavati, tebhyaḥ samyaksambodhyarthāya buddhānām pañcaśatam paryupāsitebhyaḥ kuśalamūlasamanvāgatebhyaḥ sva bodhicittamabhimukhībhūtvā, te satpuruṣasya pādayoaḥ śirasā praṇipatya pragṛhītāñjalayo'bhūvan |( yathā ) punaste'nuttarasamyaksambodhyā avinivartanīyā bhavanti, tasmiṁstathā dharma darśitavati, bhagavan, cintayatomamaivamabhūt-
" 'śrāvakeṇa, paracittāśayānavivicya, na kasmaiciddharmo nirdeśyaḥ| tat kasya hetoaḥ ? śrāvakastu sarvasattvavarāvarendriyavijño nāsti' yathā tathāgatorhan samyaksambuddhastathā nityasamāhito nāsti'| bhagavan, etasmātkāraṇāttasya satpuruṣasya rogapṛcchanagamanannotsahe |"
tato bhagavānāyuṣmantam mahākātyāyanamāmantrayate sma-"kātyāyana,..... gaccha"| kātyāyanastvavocat-"bhagavan,..... notsahe.....|
"ekasmin samaye bhagavatā bhikṣubhyo'vavādakasūtre'mantrite, tasya sūtrasya vacananirṇayāya māṁ dharma tadyathā -'anityatāduḥkhanairātmya śāntyartham' deśayamānaṁ licchavirvimalakīrtistenopasaṁkramya, etadvadati sma -
" 'bhadanta mahākātyāyana, pracārasamprayuktāmutpādabhaṅgasahagatāṁ dharmatāṁ mā śādhi| yadatyantato'nutpāditam, notpadyate, sañjanitanna bhaviṣyati; ( yadatyantato )'niruddham, na nirudhyate, niruddhanna bhaviṣyati, tadhyanityatāyā arthaḥ| yaḥ pañcaskandheṣu śūnyatādhigamenānupapattyavabodhārthaḥ, sa hi duḥkhasyārthaḥ| yātmanairātmyayorabhāvatā, sā nairātmyasyārthaḥ| yatsvabhāvaparabhāvāpagataṁ, tadhyajvalanam, yadajvalanam, tanna śāmyati; yadapraśāntam , tacchāntyā arthaḥ' |
"asminupadeśe deśite, teṣāṁ bhikṣuṇāmanupādāyāsravebhyaścittāni vimuktānyabhūvan |bhagavan, etasmāt..... notsahe" |
atha bhagavanāyuṣmantamaniruddhamāmantrayate sma-"aniruddha,..... gaccha"| aniruddho'pi tvavocat-"bhagavan, .....notsahe.....|.....|
"ekasmin samaye māmekasmimsḥcaṁkramaṇe caṁkramyamāṇaṁ, yenāhaṁ tenāgamya, śubhavyūho nāma mahābrahmā brahmaṇāṁ daśasahasreṇa sārdha taṁ deśamavabhāsya, mama pādau śirasābhivandya, ekānte sthita etadavocat-'bhadantāniruddha, tvaṁ bhagavatāgradivyacakṣurvānākhyātaḥ; āyuṣmato'niruddhasya divyacakṣuṣā kiyadarvāg dṛśyate ?'-tam evamavacam-'mitra, tadyathāpi nāma puruṣasya cakṣurvataḥ karatale saṁnihitamāmlaphalaṁ dṛśyate, tathā bhagavataḥ śākyamunerbuddhakṣetram, trisāhasramahāsāhasralokadhātum paśyāmī'ti |
"māmetadvadantaṁ licchavirvimalakīrtistaṁ deśamupasaṁkramya, mama pādau śirasābhivandya, etadavocat-'bhadantasyāniruddhasya divyacakṣuḥ kimabhisaṁskāralakṣaṇaṁ vānabhisaṁskāralakṣaṇaṁ vā ? tadyadyabhisaṁskāralakṣaṇam, syād bāhya pañcābhijñāsamam| yadyanabhisaṁskāra ( -lakṣaṇam ), anabhisaṁskāraḥ syādasaṁskṛtaḥ| sa darśanasyāśaktaścet, sthaviraḥ katham paśyet ?'
"ityukte'bhūvaṁ tūṣṇībhūtaḥ| sa brahmā tu tasmātsatpuruṣādimaṁ nirdeśaṁ śrutvā, āścaryaprāpto'bhivandanaṁ kṛtvā, etadabravīt-'loke divyacakṣurvānasti kaḥ ?'-āha-'bhagavanto buddhā hi loke divyacakṣurvantaḥ; te hyanupatasamāhitasthāne sarvabuddhakṣetrāṇi saṁpaśyantyubhābhyām aprabhāvitāḥ' |
"atha brahmā ( ca ) daśa parijanasahasrāṇīmaṁ nirdeśaṁ śrutvā, adhyāśayenānuttarasamyaksaṁbodhicitaṁ saṁjanayante sma |te mahyaṁca tasmai satpuruṣāya namaskṛtvā, abhivandya, tatraivāntaradhāyiṣuḥ| ahaṁ tu pratibhānāpagato'bhūvam| etasmāt.....notsahe" |
tato bhagavānāyuṣmantamupālimāmantrayate sma-"upāle,.....gaccha" |-upāliaḥ punaravocat-"bhagavan.....notsahe.....|
"ekasmin samaye dvau bhikṣū āpattimāpannau bhagavati lajjamānau bhagavatsamīpamanupasaṁkramya, tāvubhau yenāham tenopasaṁkramya, māvevaṁ vadataḥ- 'bhadantopāle, āvamāpattimāpannou ca lajjamānau bhagavatsamīpaṁ tvanupasaṁkramya, āyuṣmānupālirāvayoaḥ saṁśayaṁ prativinodayatu, āvāmāpattyāḥ praṇayatu' |
"ityukte, bhagavan, yena tābhyāṁ bhikṣubhyāṁ dharmakathāmadeśayam tena sa licchavirvimalakīrtirapyupasaṁkramya, māmetadvadati sma-
" 'bhadantopāle, tvayānayorbhikṣvorāpattirbhūyo dṛḍhā na kartavyā, nāvila (-tarā ) kartavyā; anayorāpattivipratisāraṁ prativinodaya| bhadantopāle, āpattirhyadhyātmamapratiṣṭhitā, bahirdhā'vyativṛttā; ubhayeṣvasatsu ca ( sā ) nopalabhyate| tat kasya hetoaḥ ? bhagavānavocat cittasaṁkleśena sattvasaṁkleśaḥ; cittavyavadānena viśuddhiriti-
" 'subhāṣitārthe, bhadantopāle, cittamadhyātmaṁ vā bahirdhā vā nāsti; ubhayeṣvasatsvapi ( tan- )nopalabhyate| cittaṁ yathā tathāpyāpatti
展开阅读全文